نسبت خرافه با دین

چنان که گفتیم خرافه به نوبه خود نوعی جهان بینی است .بنابراین ممکن است یک دین ،کلا یا بخشی از تعلیماتش خرافی باشند.مانند ادیان شرک که به اقتدار بت ها و مجسمه های مورد پرستش خود باور دارند،یا برخی باورهای خرافی در ادیان توحیدی ،مانند به مقام خدایی رساندن پیامبران یا برخی عقاید رایج در میان پیروان ادیان ،مثل عقیده به شانسی بخت و امثال این ها.

میان دین و خرافه ،شباهت ها و مشترکاتی هست که ممکن است مایه اشتباه و داوری نادرست انسان باشند.در نتیجه انسان دین را با خرافه یکی بدان و یا خرافه را به جای دین بپذیرد.این مشترکات و شباهت ها عبارتند از:

۱_تکیه بر باور انسان:دین و خرافه هر دو از باور انسان سرچشمه می گیرند.

۲_تاثیرگذاری عوامل غیرطبیعی:دین و خرافه هر دو بر این باورند که عوامل غیرطبیعی و نامحسوس در زندگی انسان تاثیرگذارند.مانند تاثیر خدا و فرشتگان در جهان،از نظر دین و تاثیر جن و پری و ارواح از نظر باورهای خرافی.

۳_برخورداری از متولی: دین و خرافه هر دو متولیان‌ دارند که از آنها سود می برند و به وسیله آنها مردم را زیر فرمان می آورند.به همین دلیل متولیان سخت می کوشند که دین و خرافه آسیب نبینند و مورد نقد و اعتراض قرار نگیرند.این متولیان از طرفی برای توجیه دین و خرافه تلاش می کنند و از طرف دیگر با کسانی که بر ضد خرافه یا دین سخنی بگویند ،سخت می ستیزید.

۴_تکیه بر نیازهای مادی و معنوی انسان:دین و خرافه ،هر دو جنبه مشکل گشایی دارند و به گونه ای به انسان آرامش می بخشند.انسان رهایی و خوشبختی خود را در دنیا و آخرت در این می بیند که در پناه دین یا خرافه قرارگیرد.حاجات و نیازهای زندگی اش برآورده شود و از خطر بلا و گرفتاری های دنیوی و عذاب اخروی نجات یابد.

۵_برخورداری از تقدس:دین و بیشتر خرافه ها به خصوص خرافه های دینی به گونه ای از تقدس برخوردارند و به آسانی اجازه مخالفت و چون و چرا نمی دهند.انسان به خود اجازه و جرات نمی دهد که در مورد کارایی و فریادرسی مقدسات تردید کند.

از اینجاست که برخی متفکران همه ادیان را خرافی می دانند.آگوست کنت در قرن نوزدهم میلادی بر این باور بود که دین ،جادو و اسطوره،مربوط به دوران ناپختگی فکر بشرند.چنانکه فیلسوفان تجربی معروف مانند کانت ،راسل،ویتگنشتاین و دیگران به این دلیل که قضایای اصلی دین به تجربه درنمی آیند و مورد احساس و مشاهده قرار نمی گیرند آنها را بی اعتبار می شمرند.

برگرفته از کتاب فلسفه خرافات  ص ۳۳ و ۳۴

نوشته : یحیی یثربی 

تهیه شده در دپارتمان آموزش کالج سینمایی آپادانا

کلمات کلیدی : خرافه, دین, خرافه پرستی, جن, اسطوره, بت پرستی, تقدس, مقدس نمایی, فیلمنامه, تفکر, تفلسف, فلسفه خرافات, خرافات دینی, اخباری گری, جادو, دعانویسی, فال قهوه, متولی مذهبی, اسرافیل شیرازی, کالج سینمایی آپادانا, کلاس بازیگری, تست بازیگری,